به نام خدا
دومين كودتاي جنرال مشرف
گروه
سياسي اميد وطن
پرويز مشرف رييس
جمهوري پاكستان چند روز قبل با اعلام وضعيت دشوار در كشورش حالت فوقالعاده اعلام
كرد، قانون اساسي را به حالت تعليق درآوره و رييس دادگاه عالي اين كشور را بركنار
كرد.
وكلاي پاكستاني در اعتراض به اقدام پرويز مشرف مبني بر اعلام حالت فوق العاده در
كشور، خواستار يك اعتصاب سراسري در روز دوشنبه 14 عقرب شدند و تعدادي از حقوقدانان
پاكستاني در تظاهرات دستگير شدند.
به نقل از رويترز، حميد علي خان رئيس سابق انجمن وكلاي دادگاه عالي پاكستان، گفت: ما مبارزه خود را
آغاز مي كنيم.
وكلا در اعتصاب خواهند بود. ما تظاهرات خواهيم كرد و دادگاهها را تحريم خواهيم كرد.
در همين حال، خبرگزاري فرانسه گزارش داد كه افغانستان با اعلام نگراني از
اعلام حالت فوق العاده در پاكستان، به خاطر ثبات در افغانستان خواستار بازگشت
فوري اين كشور به حالت عادي شد.
سلطان احمد بهين، سخنگوي وزارت خارجه افغانستان، گفت: امنيت و ثبات پاكستان تأثير
مستقيمي بر اوضاع افغانستان دارد و برعكس.
وي افزود: ما با نگراني و به طور جدي در حال پيگيري اوضاع پاكستان هستيم. ما خواستار
صلح و ثبات در كشور همسايه خود هستيم و اميدواريم كه اوضاع پاكستان هر چه
سريعتر عادي شود.
همچنين رويترز گزارش داد: ساعاتي پس از اينكه جنرال پرويز مشرف، حاكم نظامي پاكستان در اين كشور حالت
فوق العاده اعلام كرد،
عناوين رسانه هاي اين كشور اين گونه بود: دومين كودتاي جنرال مشرف،
اين حكومت نظامي
است، اقدام شديد.
روزنامه پر فروش داون در سر مقاله خود نوشت: اميدها براي جلوگيري از اين
اقدامات خلاف قانون، شخصاً بي اساس هستند. عقل حكم مي كند كه براي خروج از اين وضعيت
كه براي قرنها كشور را دچار مشكل خواهد كرد شجاعت لازم است.
همچنين
شبكه هاي تلويزيوني خصوصي پاكستان در روزهاي شنبه و يكشنبه قطع شدند و تنها تلويزيون
دولتي اين كشور به كار خود ادامه داد و سخنراني مشرف براي ملت پاكستان را بارها
تكرار كرد و به پخش تبليغات در حمايت از دولت پرداخت.
رئيس
جمهور پاكستان در سخنراني خود با تأييد اعلام وضعيت اضطراري، گفت: "كشور
در حاشيه ناپايداري
و سقوط قرار دارد و من نمي توانم اجازه بدهم كه پاكستان خودكشي كند. از مردم مي خواهم
كه وضعيت بحراني حاكم بر كشور را بخوبي درك كنند" .
خبرگزاري شينهوا گزارش داد، جنرال پرويز مشرف در سخناني تلويزيوني خطاب به
ملت پاكستان،
افزود: "بي تحركي فعلي جاري در پاكستان يعني خودكشي و ما
نمي توانيم اجازه بدهيم كه پاكستان خودكشي كند".
وي درباره تأييد صلاحيت خود از سوي دادگاه عالي براي ابقا در مقام رياست
جمهوري نيز گفت: " قول مي دهم از مقام نظامي خود كناره گيري كنم و تنها بعنوان رئيس
جمهور در كشور خدمت كنم."
آسوشيتدپرس نيز گزارش داد: درپي اعلام حالت فوق العاده در پاكستان، پليس اين كشور
رهبران مخالف پاكستاني را
دستگير كرد.
پليس پاكستان در سراسر اين كشور به دستگيري فعالان سياسي و وكلاي پيشرو در
مبارزه عليه دولت نظامي پاكستان پرداخت.
در ميان دستگيرشدگان مي توان به جواد هشمي، رئيس موقت حزب نوازشريف صدراعظم
سابق پاكستان و اسما
جهانگير رئيس كميسيون مستقل حقوق بشر پاكستان اشاره كرد.
هشمي اظهارداشت:
مشرف براي نجات
حكومت غيرقانوني خود استقلال دستگاه قضايي را غصب كرد. وي
افزود: اما اونمي تواند در برابر خشم مردم در امان بماند.
جواد هشمي به همراه 10 تن از مشاورانش به شهر مولتان(مركز پاكستان) برده شدند.
اين در حالي است كه شبكه هاي خبري تلويزيوني به جز تلويزيون دولت پاكستان همگي همچنان
قطع هستند.
تعداد
زيادي از عساكر شبه نظامي دولت پاكستان دسترسي به دادگاه عالي و پارلمان
پاكستان را سد
كرده اند؛ اما سركهاي پايتخت آرام به نظر مي رسند.
اما در حالي كه
روزنامه محلي و رهبران مخالف پاكستان جنرال مشرف را به تحميل حكومت
نظامي متهم
مي كنند، دولت وي اين مسأله را رد مي كند.
مالك محمد قيوم، لوي ثارنوال پاكستان خاطرنشان كرد: صدراعظم و رئيس پارلمان پاكستان همچنان در
سمتهايشان هستند.
قيوم خاطرنشان كرد: هيچگونه حكومت نظامي در كشور وجود ندارد و تنها حالت فوق العاده
اعلام شده است. دولت غيرنظامي پاكستان به كار خود ادامه خواهد داد.
كاندوليزا رايس وزيرخارجه امريكا نيز خواستار بازگشت دموكراسي به پاكستان
شد.
اما جف مورل سخنگوي وزارت دفاع امريكا، اظهارداشت كه اعلام حالت
فوق العاده در
پاكستان روي حمايت نظامي امريكا از اين كشور يا تلاش اين كشور در مبارزه
عليه تروريزم
تأثير نخواهد گذاشت.
بي نظير بوتو كه بلافاصله پس از اعلام حالت فوق العاده در پاكستان از سفر دوبي مجدداً به كراچي
بازگشته است، اعلام كرد: اعلام اين وضعيت سياهترين روز تاريخ پاكستان است.
وي در گفتگويي با شبكه خبري اسكاي نيوز خاطرنشان كرد: معتقدم مشكل پاكستان ديكتاتوري است؛
اما فكر نمي كنم راه حل اين مشكل ديكتاتوري باشد. افراطيون به ديكتاتوري نياز دارند
و ديكتاتوري به افراطيون
نياز دارد.
شبكه خبري خصوصي "ژئو تي وي" در گزارشي از طريق وب سايت خود
اعلام كرد،
پليس وكيل افتخار محمد چودري، رئيس عزل شده دادگاه عالي پاكستان را دستگير كرده است.
اين شبكه افزود: عمران خان بازيكن برجسته كريكت و ديگر رهبر حزب مخالف پاكستان روز
شنبه تحت بازداشت خانگي در آمده است.
وي در سخناني
شديد اللحن گفت كه مشرف به پاكستان خيانت كرده و مجازات وي مرگ است.
همچنين ليو
ژيان چائو سخنگوي وزارت خارجه چين با اعلام نگراني از وضعيت ايجاد شده در
پاكستان، از مشرف
خواست تا حكومت قانون را در اين كشور برقرار كند.
وزيرخارجه فرانسه نيز خواستار گفتگو بين تمام جناحهاي سياسي بمنظور تضمين ثبات
و دموكراسي در پاكستان شد.
در انگليس ديويد ميلبلند، وزيرخارجه با ابراز نگراني عميق از تحولات
پاكستان، گفت:
اين اقدامات سبب دور شدن هرچه بيشتر اين كشور از اهدافش خواهد شد.
اتحاديه
اروپا نيز نگراني خود را از اوضاع پاكستان اعلام و سخنگوي كميسيون اروپا
گفت: پاكستان بايد هرچه
زودتر به حاكميت غيرنظامي و دموكراسي بازگردد.
نهاد اجرايي
اتحاديه اروپا در بروكسل نيز به همين شكل نگراني خود را ابراز داشت.
دان مك
كينون سرمنشي كشورهاي مشترك المنافع گفت: حالت فوق العاده يك گام در
جهت اشتباه و
يك مانع جدي در راه برقراري دموكراسي است.
وزيرخارجه استراليا نيز تأييد كرد: پاكستان با چالشهاي امنيتي دشواري مواجه است ولي روند
دموكراتيك بايد در اين كشور
حفظ شود.
اين در حالي است كه هند همسايه و رقيب هسته اي پاكستان واكنش
آرام تري
نشان داد و وزارت خارجه اين كشور صرفاً به ابراز تأسف درباره اقدام مشرف
بسنده كرد.
اما نوازشريف صدراعظم سابق پاكستان كه در سال 1999 توسط مشرف بر
كنار شد، در
گفتگو با شبكه خصوصي ژئو تي وي، با درخواست از مشرف براي كناره گيري
از قدرت گفت كه
پاكستان به سمت اغتشاش و آشوب پيش مي رود.
آرش خليل خانه تحليلگر
سياسي گفت: اعلام وضعيت فوق العاده و انحلال قانون اساسي پاكستان اين كشور را
در آستانه
يك بحران جدي قرار داده كه در صورت ناكامي اردو در تحقق اهداف از پيش تعيين شده، جنگ داخلي را
در پي خواهد داشت. نكته حايز اهميت ديگر اينكه پرويز مشرف رئيس جمهور نظامي
پاكستان نخستين كسي است كه در اين كشور كودتا خيز عليه ديوانعالي اقدام كرده و عالي ترين
مقام قضايي كشور را بر كنار و جايگزين مي كند.
مجيد وقاري، كارشناس مسايل شبه قاره هم درباره تحولات اخير پاكستان
مي گويد: اختلافات مشرف و
چودري رئيس ديوانعالي پاكستان به ماهها قبل و انتقادات گسترده چودري از عملكرد
مشرف باز مي گردد.
وي مي افزايد: در آن مقطع مشرف، رئيس ديوانعالي پاكستان را بركنار كرد اما قضات اين ديوان رأي
به بازگشت چودري دادند و
مشرف ناگزير تمكين كرد.
وي تأكيد مي كند: اين حوادث موجب شد گروههاي سياسي پشت ديوان عالي پاكستان
سنگر گرفته و مخالفتهاي خود را با دولت گسترش دهند كه به واقعه خونين در كراچي
منتهي شد.
وقاري مي افزايد: چودري پس از بازگشت به
مقام خود نيز تلاش
كرد با صدور احكام و آراي مختلف باز هم به مقابله با مشرف برخيزد كه
مهمترين آن رأي
به بازگشت نواز شريف بود و علاوه بر آن تعلل وي در تأييد انتخابات رياست
جمهوري در نهايت
صبر مشرف را لبريز كرد و او را به واكنش واداشت.
وي مي افزايد:
مشرف مذاكرات
مفصلي با بوتو داشت اما مهمترين بحث برگزاري انتخابات پارلماني بود و
تقسيم قدرت
زماني مي تواند انجام گيرد كه حزب مردم در انتخابات پيروز شود و
بتواند بوتو را به
صدارت برساند. اما حزب مسلم ليگ شاخه قائد اعظم كه حزب حاكم محسوب
مي شود از
اين مسأله نگران بود ضمن اينكه زد و بندهاي پشت پرده بوتو در امريكا و
انگليس نيز
نظاميان حاكم پاكستان را از عملكرد آتي بوتو در قدرت نگران كرده بود.
وي تأكيد
كرد: به نظر مي رسد مشرف با اعلام وضع فوق العاده سعي كرد، مانع
از برگزاري
انتخابات و به قدرت رسيدن بوتو شود كه البته صحت اين گمانه را تحولات
آتي تعيين مي كند.
برخي نيز معتقد هستند اين مسايل برنامه ريزي و هدايت شده از سوي نظاميان بود تا با
دامن زدن به اين مسايل حضور خود را در عرصه سياسي و قدرت به رخ hمريكايي ها
و جريان هاي سياسي نزديك به آنها بكشانند و تهديد افراطيون را در پاكستان مطرح سازند.
دكتر نوذر شفيفي، تحليلگر مسايل آسيا نيز در اين باره معتقد است: پرويز مشرف وضعيت
فوق العاده را در برابر تحولاتي كه رفته رفته منجر به يك جنگ داخلي در پاكستان مي شود اعلام
كرد. چرا كه حوادث تروريستي و درگيري ها از كانونهاي بحران چون سرحد و بلوچستان
به ساير نقاط كشور از جمله پنجاب و سند و اسلام آباد نيز رسيده بود.
وي درباره نقش تحولات سياسي در بروز اين رخداد نيز مي گويد: هر نيرويي كه در پاكستان به
قدرت برسد، باز هم وزنه اصلي قدرت در دست نظاميان است و به لحاظ تئوريك نظاميان يا مستقيم
قدرت را در دست دارند يا
غيرمستقيم.
وي مي افزايد: علاوه بر اين بهترين گزينه براي بوتو و امريكا تقسيم قدرت براساس
توافقنامه مشرف - بوتو بود كه حاصل شد لذا بعيد است كه موقعيت و اقدامات بوتو موجب
واكنش مشرف شده باشد ضمن اينكه بوتو و نواز شريف ممكن است به لحاظ سياسي قدرت داشته باشند اما اگر اردو را همراه
نداشته باشند در عمل قدرت اداره كشور را ندارند. ضمن اينكه امريكايي ها هم مايل به
بوتو نبودند و مسلم ليگ بدون شريف را ترجيح مي دادند اما انگليس بوتو را پيشنهاد
كرد.
محمد ملازهي ديگر كارشناس سياسي
منطقه هم ميگويد مشرف در توجيه اعلام حالت فوق العاده گفته است كه پاكستان دچار خطر بوده و او
مجبور به اتخاذ تصميمي دشوار اما لازم بوده است. اما جدا از توجيه حالت
فوق العاده كه قانون اساسي را به حالت تعليق در مي آورد و در عمل انتخابات مجالس ملي
و ايالتي وعده داده شده در ماه جنوري آينده را منتفي مي كند، دلايل اعلام حالت فوق العاده را بايد
در واقعيتهاي متفاوتي دانست از جمله:
-1 تشديد چالش قدرت بين اردو و بخش سياسي
- 2 عدم پيروي ديوان عالي پاكستان از ديدگاههاي اردو
-3 بحران امنيتي در
مناطق قبايلي و خارج شدن آنها از كنترل اردو
-4 شكست تلاشهاي شجاعت
حسين، سرمنشي حزب مسلم ليگ حاكم در نزديك كردن نواز شريف و حزب مسلم ليگ شاخه نواز به دولت منهاي شخص
نواز شريف و مقابله با حزب مردم خانم بي نظير بوتو
- 5 مانور سياسي پيچيده
خانم بوتو و تقريباً قطعي شدن پيروزي اش در صورت برگزاري انتخابات عمومي
- 6 ترديد اردو از وضعيت آينده و معاملات پنهاني
خانم بوتو و اآمريكا
7 -تشديد ناامني ها به
بمب گذاريها و افزايش
نگراني از طالباني شدن پاكستان.
باز هم مي توان فهرست بلندتري از علل اعلام حالت فوق العاده در پاكستان به دست داد اما
يك امر روشن است و آن اينكه اردو به تقسيم قدرت با بخش سياسي آن گونه كه خانم بوتو انتظار
داشت، حاضر نشده است و
همچنان مي خواهد موضع مسلط را در ساختار قدرت داشته باشد.
هر چند به دلايل
متفاوت تري نيز مايل نيست انحصار كامل قدرت را داشته باشد، زيرا به
عواقب منفي آن
توجه دارد، ولي دولتي تركيبي از سياستمداران وفادار و غيرمستقل را كه تسلط
اردو را امكان پذير
سازد ترجيح مي دهد. اينكه به جاي حكومت كامل نظامي حالت فوق العاده اعلام كرده است
بيانگر چنين برداشتي است.
بنابراين اردو قدرت خود را در پوشش يك دولت حزبي ادامه خواهد داد و تا شرايط براي جلوگيري از
بازگشت خانم بوتو يا نواز
شريف صدراعظمهاي سابق مساعد نشود، احتمالاً زمان برگزاري انتخابات عمومي
به تعويق مي افتد.
شخصيتهاي سياسي، مجالس ملي و محلي كه در راستاي اهداف اردو قرار نگيرند، تصفيه شده و جاي
آنها را كساني خواهند گرفت كه كاملاً به خط فكري اردو مشرف از خود وفاداري نشان
بدهند.
در مقابل گمان مي رود احزاب مخالف، اختلافهاي دروني خود را كنار
بگذارند و در ائتلافي تكتيكي در مقابل شرايط جديد مقاومت كنند.
خروج بهنگام خانم بوتو از كشور احتمال كنار آمدن او با نواز شريف را در
تبعيد تقويت
مي كند. منتها بايد توجه داشت كه اردوي
پاكستان از قدرت لازم براي خنثي كردن فعاليت احزاب برخوردار است و در كوتاه مدت اجازه بر هم
زدن معادله قدرت را نخواهد
داد.
از اين رو مي توان گفت، سرنوشت قدرت نظامي جديد چيزي جز تكرار تجربه
گذشته نخواهد
بود، با اين تفاوت كه اين بار احزاب سياسي نخواهند بود كه خطر اصلي براي قدرت نظاميان بوجود
مي آورند بلكه طالبان، القاعده و تفكر طالباني است كه در مناطق قبايلي دست به سلاح
برده است و براي امريكا و ناتو در افغانستان مشكل ايجاد كرده است.
اردوي پاكستان يا
ميتواند مناطق قبايلي را تحت كنترل در بياورد كه در اين صورت مي تواند به
حمايت امريكا و ناتو اميدوار باشد و قدرت را حفظ كند و يا قادر به كنترل مناطق قبايلي
نخواهد شد و مجبور به تجديدنظر در حالت فوق العاده خواهد شد كه گزينه خطرناك جنگ
داخلي را محتمل مي كند.
پايان