بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ
الرَّحِيمِ
و جامعه اسلامي را جامعه اي متعادل معرفي مي كند
وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكمْ أُمَّةً وَسَطًا
لِّتَكُونُواْ شُهَدَاء
عَلَى النَّاسِ
وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا
بقره: 143
آري،
چنين است كه شما را امت ميانه قرار داديم تا
بر
مردمان گواه باشيد و پيامبر بر شما گواه باشد...
وسط به معناي چيزي است كه ميانه دو طرف قرار گرفته باشد؛
و امت اسلام نسبت به اهل كتاب و مشركان همين وضع را دارند، نه مانند مشركان فقط
جانب مادّيت را مي گيرند و نه مانند نصاري فقط به ترك دنيا و رهبانيت دعوت مي
كنند. امت اسلام امتي ميانه رو است، يعني ديني براي آنان قرار داده شده كه هم جانب
جسم را تقويت مي كند و هم به سمت روح و تمايل دارد. قوانين اسلام بر اساس فطرت و
سرشت آدمي وضع شده است؛ و چون انسان دو جنبه جسمي و روحي دارد، يعني نه جسم تنهاست
و نه روح تنها، اگر بخواهد به سعادت برسد، به هر دو كمال و هر دو سعادت نيازمند
است: مادي و معنوي.
چون امت اسلام وسط و عدل و ميزان است، لذا هر دو طرف
افراط و تفريط بايد با آن سنجيده شود. به همين علت، شهيد و گواه بر ساير مردم و
ملت هاست: «لِتَكوُنُوا شُهَداءَعَلَيالنّاسِ»؛ و چون نمونه كامل و مثل اعلاي امت
اسلام وجود مبارك پيامبر اكرم (ص) است، او شهيد بر امت و معيار و ميزان اهل اسلام
است: «وَ يَكوُنَ الرسُولُ عَلَيْكُمْ شَهيداً»؛ و امت بايدخود و وضع خود را در
طريق صراط مستقيم وحركت در مسيردين با حضرت محمد (ص) بسنجند.
قرآن مي فرمايد : خردمندان ميگويند كه پروردگارا، به ما
در دنيا و در آخرت نيكي مرحمت فرما؛[1] و
نيز پيروان تعاليم آسماني انبيا را «اُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ» مي دانند، يعني ملتي كه
رفتارش براساس اعتدال و كناره جويي از افراط و تفريط است.[2]
حضرت اميرالمؤمنين (ع) نيز در وصيت خود به حضرت مجتبي
(ع) مي فرمايد : «فرزندم، دراموري كه با وضع مالي زندگي تو ارتباط دارد و همچنين
در عبادت خود ميانه رو باش.»[3]