بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ
الرَّحِيمِ
در داد و ستدها و برنامه هاي اقتصادي،
اسـناد معتـبـر و محـكـم تنـظيـم كنـيد
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ
آمَنُواْ إِذَا تَدَايَنتُم بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى
فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُب
بَّيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ
بقره: 282
اي كساني كه ايمان آورده ايد، چون وامي تا
مدتي معين به يكديگر دهيد،
آن را بنويسيد و بايد كاتبي در ميان خودتان
باشد كه به عدالت بنگارد...
برخي از فقها از اين آيه، كه طولاني ترين آيه قرآن كريم است، بيش از ۲۱ حكم استخراج كرده اند. جناب فاضل مقداد از تفسير علي بن
ابراهيم نقل كرده است كه در سوره بقره،۵۰۰ حكم
آمده است؛ و درباره اين آيه، علاوه بر ۲۱ حكم،
فروعات ديگري نيز بهدست آورده است كه بيش از ۳۰ حكم و تبصره دارد.
اما از اين بخش از آيه، كه مورد نظر ماست، چند حكم به دست مي آيد:
1) وام
گيري و وام پردازي و مدتگذاري (نسيه) در پول و كالا جايز است؛
2) امر شده است كه وام و نسيه نوشته شود، تا مال مسلمان فراموش نشود و با
مرگ يكي از طرفين، حق ديگري پايمال نگردد؛
3) كاتب بايد در كارش امين و عادل و درستكار باشد.
ملاحظه بفرماييد كه هم امر شده قولنامه تنظيم كنيد و مدت و شرايط را
مشخصكنيد و هم فرمان اكيد آمده است كه به قراردادها و عهد و پيمانها وفادار
باشيد:«ياايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اوفُوِا بِالْعُقُود.»[1]
اي اهل ايمان، به پيمانها وفادار باشيد؛ و يا«واَوْفوبِالعَهْدِ اِنَّالعَهْدَ
كانَ مَسْئولاً.»[2] به پيمان وفا كنيد، زيرا از
آن سؤال مي شود؛ و اين هردو، يعني تنظيم سند تجاري و پايبندي به قراردادها، ضامن
حقوق اعضاي جامعه دردادوستدها و زندگي اقتصادي است.