بسم الله الرحمن الرحيم

خوشه هاي نفرت

نويسنده : مير احمد

هفته گذشته اطلاعيه اي از سوي نيروهاي ناتو و اردوي افغانستان نشر شد كه اسباب شگفتي محافل سياسي و خبري جهان را فراهم آورد.
در اين اطلاعيه كه از يك راديو محلي در استان هلمند اعلام شد، نيروهاي ناتو به مردم اين ولايت اطمينان دادند كه در نابودي مزارع خشخاش دخالتي نخواهند كرد.
آنها دليل اين امر را نيز چنين بيان كرده اند كه كشت خشخاش راهي براي كسب درآمد مردم است و اين نيروها نمي خواهند مردم را از آن بي بهره كنند.
پخش اين اطلاعيه در شرايطي انجام مي گيرد كه در مدت چند سالي كه از حضور نيروهاي خارجي در افغانستان مي گذرد، اين نيروها و همچنين دبگر سازمانهاي بين المللي، يكي از اهداف اساسي حضور خود در كشور را مبارزه با موادمخدر اعلام كرده اند.

در اين راستا در ژانويه 2002 يعني به فاصله كوتاهي پس از سقوط طالبان و استقرار دولت جديد در كابل، كنفرانسي در توكيو براي بازسازي افغانستان با حضور 62 كشور و 21 سازمان بين المللي برگزار شد كه در آن نشست، موضوع مبارزه با موادمخدر در كنار مسايل ديگري مانند خلع سلاح و مين زدايي به عنوان يكي از محورهاي اساسي بازسازي شناخته شد.
در اين رابطه در يكي از مواد بيانيه نهايي كنفرانس به صراحت اشاره شده است كه كنفرانس، اهميت حياتي موضوعات امنيت و مبارزه با موادمخدر را براي موفقيت در بازسازي شناخته و تأكيد ويژه اي بر پيگيري سيستماتيك و كمك كافي براي اطمينان از پيشرفت مداوم در اين زمينه و غيرقابل بازگشت بودن آن به عمل مي آورد.
اكنون پرسش اصلي اين است كه با گذشت بيش از پنج سال از اجلاس توكيو و تعهداتي كه جامعه جهاني در اين اجلاس براي مبارزه با موادمخدر پذيرفته اند اطلاعيه اخير نيروهاي ناتو را چگونه مي توان توجيه كرد؟
در پاسخ به اين پرسش بايد گفت كه اين اطلاعيه و نيز واكنشهاي پس از انتشار آن، سه نكته مهم را در رابطه با سياستهاي ناتو در خصوص مبارزه با موادمخدر در افغانستان روشن مي سازد:
نكته اول اين است كه قوماندانان ناتو در توجيه اين اطلاعيه اعلام كرده اند كه وظيفه اصلي آنها در منطقه كمك به برقراري امنيت بوده و دخالت مستقيم در امور كشت خشخاش مسؤوليت آنها نيست.
در واقع نگراني نيروهاي ناتو اين است كه دخالت آنها در نابودي مزارع كشت خشخاش مي تواند به مخالفتها نسبت به حضور نيروهاي خارجي در منطقه دامن زند و شرايط امنيتي را با چالشهاي جدي تري مواجه كند.
اين توجيه در حالي مطرح مي شود كه به اعتقاد بسياري از كارشناسان سياسي، در افغانستان ميان امنيت از يك سو و كشت و قاچاق موادمخدر از سوي ديگر، ارتباطي مستقيم و غيرقابل انكار وجود دارد.
اين همان نكته اي است كه «كريستيانا گونااوگوز» مسؤول دفتر مبارزه با موادمخدر و جرايم سازمان ملل متحد در واكنش به بيانيه ناتو، بدان اشاره مي كند: «اين پيام دو پهلو دارد، از سويي آنها (ناتو) حق به جانب هستند، چرا كه وظيفه آنان سركوب كردن شورشيان است، اما از سوي ديگر، قاچاقچيان موادمخدر و شورشيان با يكديگر روابط نزديكي دارند كه كشاورزان را تشويق مي كنند و يا به آنها اجازه مي دهند خشخاش بكارند.
در عين حال نبايد فراموش كرد كه از زمان حضور ناتو در افغانستان، قوماندانان ارشد اين سازمان همواره بر اهميت نقش موادمخدر در ناآراميهاي اين كشور تأكيد كرده اند، چنان كه به گفته يكي از آنان، مشكل شماره يك افغانستان طغيان و شورش طالبان نيست، بلكه مشكل اصلي موادمخدر است.
بنابراين، آشكار است كه ميان امنيت افغانستان و كشت و قاچاق موادمخدر پيوند تنگاتنگي وجود دارد و اين همان موضوعي است كه سياستهاي ناتو در افغانستان را دچار سردرگمي كرده است.
نيروهاي ناتو از يك سو نگران افزايش مخالفتها با حضور خود در منطقه و به خطر افتادن امنيت نيروهاي خود هستند و از سوي ديگر، بي تفاوتي شان نسبت به قاچاق موادمخدر، در دراز مدت سبب افزايش ناكامي آنها مي گردد و نيز مي تواند اعتبار و حيثيتشان را بيش از گذشته زير سؤال ببرد.
اما بي اطلاعي دولت و مقامهاي افغانستان هم از پخش چنين اطلاعيه اي يكي ديگر از نكات در خور توجه اين رخداد است.
به گفته منابع خبري، اطلاعيه نيروهاي ناتو و اردوي افغانستان در زماني از راديوي محلي اعلام شد كه نيروهاي وزارت كشور در همان منطقه در حال نابودي مزارع كشت خشخاش بودند.
معاون وزارت امور مبارزه با موادمخدر افغانستان هم با ابراز بي اطلاعي از پخش چنين اعلاميه اي تأكيد كرد كه در اين بحث با وزارت مربوطه مشورتي نشده است.
نكته جالب تر اينكه سخنگوي وزارت دفاع افغانستان - كه بخشي از نيروهاي آن يكي از طرفهاي اعلام كننده اطلاعيه بودند - همچنان بر همكاري اين وزارتخانه با پليس براي نابودي خشخاش تأكيد كرده و آن را از وظايف اردو و وزارت دفاع دانسته اند.

همه اين موارد نشان مي دهد كه در مورد مبارزه با موادمخدر ميان دولت افغانستان و نيروهاي خارجي حاضر در اين كشور هيچ گونه هماهنگي وجود ندارد.
و سرانجام اينكه، پخش اين اطلاعيه بيش از هر چيز نشان دهنده اين است كه جامعه جهاني اعم از سازمانهاي بين المللي و ائتلاف نيروهاي خارجي مستقر در اين كشور، هيچ برنامه روشن و دقيقي براي مبارزه با موادمخدر ندارند.
هر روز طرحهاي جديدي مثل كشت جايگزين، خريد محصولات كشاورزان و سمپاشي مزارع مطرح مي شود، اما در عمل شاهد نبود يك برنامه جامع و همه جانبه هستيم، در چنين شرايطي است كه كشت خشخاش در افغانستان چند برابر مي شود و حتي كشاورزاني كه از كشت اين محصول دست برداشته اند، بار ديگر به كاشت آن مي پردازند. پايان